"Het positieve zien, ook als het heel moeilijk is"

Sommige mensen hebben heel zware omstandigheden, maar slaan zich er doorheen. Een deelnemer zorgt al jaren voor zijn chronisch zieke partner en de kinderen. Daardoor kon hij niet blijven werken. Maar wat zegt hij dan? "Ik kan niet werken, maar daardoor heb ik wél meer tijd met mijn kinderen."

Wat ik overal hoor: de kinderen gaan altijd voor. Ouders hoeven zelf geen nieuwe kleding of naar de kapper. Maar ze willen hun kinderen geven wat ze kunnen. Ik spreek niemand die zegt "eerst iets voor mijzelf" — het gaat altijd eerst om de kinderen.

Maar het is ook zwaar. Alles wordt alleen maar duurder en onzekerder, vooral brandstof en eten. Mensen willen gezond eten, maar een zak friet is goedkoper dan groenten. Dat is echt krom. Gezond eten is extra moeilijk voor mensen die door gezondheidsproblemen een speciaal dieet moeten volgen. Die voeding is nog duurder en wordt vaak niet vergoed.

Huisvesting is ook een groot probleem. Ik sprak iemand die was verhuisd vanwege schimmel in huis, maar op de nieuwe plek bleek het net zo erg te zijn. De energierekening was enorm hoog. Wat moet je dan? Mensen worden boos, en dat is begrijpelijk. Maar dan worden ze soms weggezet als "lastig".

Er zijn ook mensen die al voorzorgsmaatregelen nemen omdat ze zien dat alles duurder wordt. Iemand heeft bijvoorbeeld de auto weggedaan — niet omdat het al niet meer ging, maar uit angst dat het binnenkort echt niet meer te betalen is. Dat je zulke ingrijpende keuzes maakt voor het zover is, omdat je weet dat het alleen maar slechter wordt — daar schrik je toch wel van.