Ik was verrast door hoe verschillend ieders situatie is. Er is niet één beeld van 'iemand in de bijstand'. Sommige mensen hebben vroeger gewerkt, werden ziek en konden niet meer aan de slag. Anderen hebben een opleiding gevolgd, maar kwamen door moeilijke gebeurtenissen in de bijstand terecht.
Soms zit een gezin in zware omstandigheden, bij een ander gezin is de situatie wat rustiger en is er goed overzicht. Veel deelnemers vinden het ook leuk om mee te doen aan het onderzoek. Ze kunnen hun verhaal kwijt, er wordt echt geluisterd.
Een verhaal dat me bijblijft: iemand werkte al een jaar als vrijwilliger en ontdekte daardoor waar ze graag in verder wilde gaan met werk. Daarvoor wilde ze een langere opleiding volgen. Er werd een plan gemaakt en alles leek rond. Maar toen bleek dat alleen korte opleidingen mogelijk waren via de gemeente. Dus ging de opleiding niet door. Deze persoon was enorm gemotiveerd, maar de regels maakten het onmogelijk om de volgende stap te zetten.
Ik sprak ook een nieuwkomer die heel graag wilde leren en werken. Deze persoon had snel goed Nederlands geleerd en deed veel vrijwilligerswerk. Maar Nederlandse taalles op hoog niveau om passend werk te vinden, kon opeens toch niet doorgaan. Dit zorgde voor het gevoel dat de overheid liever wil dat je 'makkelijk' werk doet — zolang het gratis is.
Na tien jaar in deze sector verbaast het me nog steeds hoeveel verschillende verhalen er zijn. Maar de positieve dingen lijken op elkaar: de veerkracht, de hoop – en vooral de liefde van de deelnemers voor hun kinderen. Dat is voor heel veel mensen de grootste drijfveer.
Mensen maken gebruik van alles, tot het laatste restje. En wat ik ook vaak hoor: ze staan er niet alleen voor. Buren, familieleden, vrienden steunen elkaar en letten een beetje op elkaar. "Ik heb je een tijdje niet gezien – gaat het goed? Zullen we samen naar de Voedselbank gaan?"
Wat mij opvalt is hoe langdurig de problemen zijn. Mensen zitten vaak al lang in een moeilijke situatie. Er komt iets bij – een ziekte, scheiding, pech – en dan wordt het nog lastiger om eruit te komen. Het is een soort doolhof. Je doet je best, maar je komt elke keer in een onverwachte gang.
Sommige mensen hebben heel zware omstandigheden, maar slaan zich er doorheen. Een deelnemer zorgt al jaren voor zijn chronisch zieke partner en de kinderen. Daardoor kon hij niet blijven werken. Maar wat zegt hij dan? "Ik kan niet werken, maar daardoor heb ik wél meer tijd met mijn kinderen."
Ik was verrast door hoe verschillend ieders situatie is. Er is niet één beeld van 'iemand in de bijstand'. Sommige mensen hebben vroeger gewerkt, werden ziek en konden niet meer aan de slag. Anderen hebben een opleiding gevolgd, maar kwamen door moeilijke gebeurtenissen in de bijstand terecht.
© 2026 Hogeschool van Amsterdam