Wat mij opvalt is hoe langdurig de problemen zijn. Mensen zitten vaak al lang in een moeilijke situatie. Er komt iets bij – een ziekte, scheiding, pech – en dan wordt het nog lastiger om eruit te komen. Het is een soort doolhof. Je doet je best, maar je komt elke keer in een onverwachte gang.
Veel mensen hebben lichamelijke klachten. Ze slapen slecht, zijn moe, en komen in een spiraal terecht: je voelt je niet goed, dus je kunt niet werken. Je kunt niet werken, dus je komt niet verder. Dat hoor ik vaak.
Toch vinden mensen hun weg. Wat mij verraste is hoe sterk de informele netwerken zijn. Mensen komen elkaar tegen op straat of bij de speeltuin en vertellen elkaar welke regelingen er zijn. "Wist je dat je dit kunt aanvragen?" Dat soort tips gaan van mond tot mond.
Wat mensen van de gemeente vinden? Dat verschilt enorm. De ene deelnemer voelt zich heel goed geholpen. Een ander heeft het gevoel dat er alleen maar controles komen, zonder echte hulp. De ervaringen zijn heel verschillend.
Het systeem voelt soms ook scheef. Veel mensen willen graag werken, maar ze merken dat het pas loont als je veel uren kunt maken. Voor iemand die mantelzorger is, chronisch ziek is, of de kinderopvang niet kan betalen, is dat gewoon niet haalbaar. De stap die nodig is om er financieel op vooruit te gaan, is voor veel mensen te groot. Dat ervaren mensen als krom.
Na tien jaar in deze sector verbaast het me nog steeds hoeveel verschillende verhalen er zijn. Maar de positieve dingen lijken op elkaar: de veerkracht, de hoop – en vooral de liefde van de deelnemers voor hun kinderen. Dat is voor heel veel mensen de grootste drijfveer.
Mensen maken gebruik van alles, tot het laatste restje. En wat ik ook vaak hoor: ze staan er niet alleen voor. Buren, familieleden, vrienden steunen elkaar en letten een beetje op elkaar. "Ik heb je een tijdje niet gezien – gaat het goed? Zullen we samen naar de Voedselbank gaan?"
Wat mij opvalt is hoe langdurig de problemen zijn. Mensen zitten vaak al lang in een moeilijke situatie. Er komt iets bij – een ziekte, scheiding, pech – en dan wordt het nog lastiger om eruit te komen. Het is een soort doolhof. Je doet je best, maar je komt elke keer in een onverwachte gang.
Sommige mensen hebben heel zware omstandigheden, maar slaan zich er doorheen. Een deelnemer zorgt al jaren voor zijn chronisch zieke partner en de kinderen. Daardoor kon hij niet blijven werken. Maar wat zegt hij dan? "Ik kan niet werken, maar daardoor heb ik wél meer tijd met mijn kinderen."
Ik was verrast door hoe verschillend ieders situatie is. Er is niet één beeld van 'iemand in de bijstand'. Sommige mensen hebben vroeger gewerkt, werden ziek en konden niet meer aan de slag. Anderen hebben een opleiding gevolgd, maar kwamen door moeilijke gebeurtenissen in de bijstand terecht.
© 2026 Hogeschool van Amsterdam